Ανησυχία για ένα μοντέλο διαρκούς ελέγχου και κοινωνικών αποκλεισμών σε μια ήδη πιεσμένη κοινωνία
Ο νέος υπερ-μηχανισμός ελέγχου που στήνεται πάνω από τα σπίτια μας, όλων εμάς των πολιτών, αποδεικνύει ότι από την ακρίβεια και την ενεργειακή ασφυξία περνάμε στον πλήρη οικονομικό έλεγχο. Την ώρα που τα νοικοκυριά μετρούν απώλειες από το ακριβό ρεύμα, τα τρόφιμα και τη διαρκή συμπίεση του εισοδήματος, στο παρασκήνιο στήνεται ένας νέος μηχανισμός συνολικής επιτήρησης της οικονομικής ζωής των πολιτών. Ένα σύστημα που δε θα παρακολουθεί μόνο τραπεζικά δάνεια και οφειλές προς την Εφορία, αλλά θα “βλέπει” ακόμη και αν πληρώθηκε ο λογαριασμός του κινητού, του νερού ή της ΔΕΗ. Η κυβέρνηση, σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος, προχωρά στην ενεργοποίηση ενός πλέγματος διασυνδεδεμένων μητρώων, που στην πράξη δημιουργεί έναν “υπερ-Τειρεσία” για κάθε φυσικό και νομικό πρόσωπο στη χώρα.
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή μέσα στον Ιούνιο, με βασικό εργαλείο το Μητρώο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (ΜΠΑ), όπου θα συγκεντρώνονται όλες οι υποχρεώσεις προς το Δημόσιο. Παράλληλα, θα λειτουργεί και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους (ΜΠΙΧ), υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του υπουργείου Οικονομικών.
Ένας “πύργος ελέγχου” για κάθε οφειλή
Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται σε έναν απλό τραπεζικό έλεγχο. Αντίθετα, δημιουργεί μια ενιαία βάση δεδομένων, όπου θα αποτυπώνεται το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα κάθε πολίτη και κάθε επιχείρησης. Στο ΜΠΙΧ θα εισρέουν στοιχεία από τράπεζες, Δημόσιο, ΟΤΑ, οργανισμούς, επιχειρήσεις και φορείς παροχής πίστωσης.
Εκεί θα καταγράφονται:
– το ύψος κάθε οφειλής, οι προσαυξήσεις και τα πρόστιμα,
– οι ρυθμίσεις, οι καταβολές, οι δικαστικές εκκρεμότητες,
– ακόμη και μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
AdChoices
ADVERTISING
Για τα φυσικά πρόσωπα θα συλλέγονται στοιχεία, όπως ηλικία, τόπος κατοικίας, επαγγελματική δραστηριότητα και εργασιακή κατάσταση, ενώ για τις επιχειρήσεις θα αποτυπώνεται ο κλάδος δραστηριότητας, η έδρα και το οικονομικό τους μέγεθος. Στην πράξη, δημιουργείται ένας κεντρικός μηχανισμός οικονομικής παρακολούθησης, που θα διασυνδέεται με τον “Τειρεσία”, το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και το πληροφοριακό σύστημα της Ανεξάρτητης Αρχής Πιστοληπτικής Αξιολόγησης.
Το νέο “credit score” και η κοινωνία των αποκλεισμών
Η φιλοσοφία του μοντέλου παραπέμπει ευθέως στο αμερικανικό credit score. Ένα σύστημα βαθμολόγησης, όπου ο πολίτης αποκτά οικονομική “ταυτότητα κινδύνου”.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι εδώ το μοντέλο επιχειρεί να εφαρμοστεί σε μια κοινωνία ήδη εξαντλημένη από αλλεπάλληλες κρίσεις, μνημόνια, πληθωρισμό και υπερχρέωση. Έτσι, ένας πολίτης που θα αδυνατεί για ένα διάστημα να πληρώσει μια δόση, έναν λογαριασμό ή μια οφειλή, δε θα αντιμετωπίζεται ως θύμα συγκυριών ή κρίσης, αλλά ως “επισφαλής μονάδα”. Το σύστημα δεν εξετάζει γιατί δημιουργήθηκε η οφειλή. Δεν αξιολογεί ανεργία, απώλεια εισοδήματος, ασθένεια ή κοινωνικές συνθήκες. Καταγράφει μόνο την καθυστέρηση. Και αυτή η καταγραφή μπορεί να οδηγήσει σε: δυσμενέστερους όρους δανεισμού, ακριβότερα επιτόκια, περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ακόμη μεγαλύτερη οικονομική πίεση.
Το όριο των 2.000 ευρώ και οι πλήρεις αναφορές στην ΤτΕ
Στο Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος συλλέγονται κάθε μήνα στοιχεία για πιστώσεις άνω των 2.000 ευρώ ανά οφειλέτη και πιστωτή για φυσικά πρόσωπα και ατομικές επιχειρήσεις, ενώ για νομικά πρόσωπα το όριο διαμορφώνεται στις 5.000 ευρώ. Στο σύστημα περιλαμβάνονται: στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικά, επιχειρηματικά, leasing, factoring, καθώς και οι εξασφαλίσεις που συνοδεύουν κάθε πίστωση. Ουσιαστικά δημιουργείται μια πλήρης οικονομική “ακτινογραφία” του πολίτη, με δυνατότητα συνεχούς ενημέρωσης και αξιολόγησης.
Το ιδιωτικό χρέος ως πολιτική και κοινωνική “βόμβα”
Πίσω από τις κυβερνητικές εξαγγελίες περί ρυθμίσεων και εξωδικαστικών μηχανισμών, η πραγματικότητα παραμένει ασφυκτική για χιλιάδες οικογένειες και επαγγελματίες. Η ακρίβεια συνεχίζει να διαβρώνει το εισόδημα, τα χρέη προς Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, τράπεζες και servicers διογκώνονται, ενώ η προστασία της πρώτης κατοικίας έχει πλέον ουσιαστικά καταργηθεί. Παρά τις νέες ρυθμίσεις των 72 δόσεων και τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού, μεγάλος αριθμός πολιτών αδυνατεί να ανταποκριθεί ακόμη και στις ρυθμισμένες οφειλές του.
Το αποτέλεσμα είναι:
– δεσμευμένοι λογαριασμοί, απειλές πλειστηριασμών,
– εξώσεις, συνεχείς πιέσεις από servicers και funds.
Και όλα αυτά ενώ η Ευρωπαϊκή Οδηγία 1023/2019 δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να θεσπίζουν πλαίσιο προστασίας πρώτης κατοικίας μέσα στη νομοθεσία περί πτωχεύσεων και ρύθμισης οφειλών.
Τα “κόκκινα” δάνεια φεύγουν από τις τράπεζες, αλλά όχι από την κοινωνία
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν μεν μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών, όμως αυτό δε σημαίνει ότι μειώθηκε και το πραγματικό βάρος στην κοινωνία. Το συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων αυξήθηκε από 158,8 δισ. ευρώ σε 171,9 δισ. ευρώ, ενώ τα “κόκκινα” δάνεια μειώθηκαν από 5,99 δισ. ευρώ σε 5,68 δισ. ευρώ. Η μείωση αυτή, ωστόσο, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις μαζικές μεταβιβάσεις χαρτοφυλακίων σε ξένα funds, που αγοράζουν απαιτήσεις ακόμη και στο 5%-10% της αξίας τους. Παρά ταύτα, ο δανειολήπτης συνεχίζει να χρεώνεται σχεδόν ολόκληρο το ποσό της αρχικής απαίτησης, μαζί με τόκους και επιβαρύνσεις. Τα δάνεια αβέβαιης είσπραξης παραμένουν κοντά στα 2 δισ. ευρώ, ενώ οι καθυστερήσεις άνω των 90 ημερών ξεπερνούν επίσης τα 2 δισ. ευρώ.
Περίπου 1,34 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές που παραμένουν απλήρωτες για περισσότερο από έναν χρόνο.
Το μεγάλο παιχνίδι με funds, servicers και τιτλοποιήσεις
Ο πυρήνας του συστήματος βρίσκεται στις τιτλοποιήσεις “κόκκινων” δανείων. Οι τράπεζες μεταφέρουν προβληματικά χαρτοφυλάκια σε εταιρείες ειδικού σκοπού και στη συνέχεια αυτά μετατρέπονται σε ομόλογα διαφορετικού ρίσκου:
senior notes, mezzanine notes, junior notes.
Τα funds αποκτούν αυτά τα πακέτα σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές, επενδύοντας στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανάκτηση οφειλών μέσω ρυθμίσεων, κατασχέσεων ή ρευστοποιήσεων περιουσιακών στοιχείων. Καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος του προγράμματος “Ηρακλής”, μέσω του οποίου το Ελληνικό Δημόσιο παρείχε εγγυήσεις στα ασφαλέστερα ομόλογα των τιτλοποιήσεων. Στην πράξη, στεγαστικό δάνειο 100.000 ευρώ μπορεί να μεταβιβάζεται σε fund για λιγότερα από 20.000 ευρώ, αλλά ο δανειολήπτης να συνεχίζει να διώκεται για σχεδόν ολόκληρη την αρχική οφειλή. Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη πηγή κέρδους των funds.
Οι αριθμοί δείχνουν πίεση, όχι εξυγίανση
Παρά την κυβερνητική εικόνα “σταθεροποίησης”, τα δεδομένα αποτυπώνουν μια κοινωνία που παραμένει βαθιά πιεσμένη.
Οι καταγγελμένες απαιτήσεις αυξήθηκαν από 1,58 δισ. ευρώ σε 1,67 δισ. ευρώ, στοιχείο που δείχνει εντατικοποίηση των επιθετικών πρακτικών είσπραξης. Την ίδια στιγμή, τα ρυθμισμένα δάνεια μειώθηκαν από 5,46 δισ. ευρώ σε 4,05 δισ. ευρώ, ενώ τα μη εξυπηρετούμενα ρυθμισμένα δάνεια παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα κοντά στα 2 δισ. ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των ρυθμίσεων δεν οδηγεί τελικά σε πραγματική επαναφορά των οφειλετών σε βιώσιμη κατάσταση.
Ένα νέο οικονομικό τοπίο επιτήρησης
Το νέο πλέγμα μητρώων δεν αποτελεί απλώς μια τραπεζική μεταρρύθμιση ή έναν μηχανισμό διαφάνειας, όπως παρουσιάζεται επίσημα. Για πολλούς πρόκειται για τη θεσμοθέτηση ενός διαρκούς οικονομικού ελέγχου, όπου κάθε πολίτης θα βαθμολογείται καθημερινά με βάση τη δυνατότητά του να πληρώνει. Και σε μια κοινωνία όπου η ακρίβεια, η στεγαστική πίεση και το ιδιωτικό χρέος συνεχίζουν να διογκώνονται, ο φόβος είναι πως ο “υπερ-Τειρεσίας” δε θα λειτουργήσει ως εργαλείο εξυγίανσης, αλλά ως ένας ακόμη μηχανισμός αποκλεισμού και οικονομικής ασφυξία
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου