Η ελιά παραμένει ένας από τους πιο σταθερούς πυλώνες της ελληνικής γεωργίας, με ισχυρή σύνδεση τόσο με την αγροτική εργασία όσο και με την τοπική ταυτότητα. Τα δεδομένα του FAOSTAT επιτρέπουν να αποτυπωθεί διαχρονικά η πορεία της καλλιέργειας στην Ελλάδα από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως σήμερα, με βάση συγκεκριμένους δείκτες: συγκομιζόμενες εκτάσεις, συνολική παραγωγή και μέσες αποδόσεις. Τα στοιχεία αφορούν το σύνολο της παραγωγής ελαιοκάρπου, χωρίς διάκριση ως προς την τελική χρήση.
Σε πρακτικό επίπεδο, οι τρεις αυτοί δείκτες περιγράφουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας πραγματικότητας. Οι εκτάσεις δείχνουν το μέγεθος της καλλιέργειας, οι αποδόσεις την παραγωγικότητα ανά μονάδα έκτασης και η συνολική παραγωγή το τελικό αποτέλεσμα που προκύπτει από τον συνδυασμό των δύο. Αυτή η διάκριση γίνεται πιο εμφανής όσο τα δεδομένα γίνονται πληρέστερα στα επόμενα χρόνια.
Στη δεκαετία του 1960, η εικόνα που προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία είναι έντονα ασταθής ως προς την παραγωγή. Το 1961 η συνολική παραγωγή καταγράφεται στους 1.502.500 τόνους, ενώ το 1962 υποχωρεί στους 469.700 τόνους. Παρόμοιες εναλλαγές συνεχίζονται και στα επόμενα χρόνια, με τιμές που κινούνται μεταξύ περίπου 700.000 και 1.250.000 τόνων. Για την περίοδο αυτή δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για συγκομιζόμενες εκτάσεις και αποδόσεις, ωστόσο η μεταβλητότητα της παραγωγής αποτυπώνει μια καλλιέργεια με μεγάλες ετήσιες αποκλίσεις.
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά, η εικόνα γίνεται πιο συγκεκριμένη, καθώς τα δεδομένα περιλαμβάνουν πλέον και εκτάσεις και αποδόσεις. Το 1985 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις εμφανίζονται στις 718.000 εκτάρια, με συνολική παραγωγή 1.907.000 τόνους και μέση απόδοση 2.656 κιλά ανά εκτάριο. Τα επόμενα χρόνια οι εκτάσεις κινούνται σε παρόμοια επίπεδα, μεταξύ 678.000 και 726.000 εκταρίων, ενώ οι αποδόσεις παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις: από 1.854 κιλά/εκτάριο το 1986 έως επίπεδα άνω των 2.400 κιλών/εκτάριο προς το τέλος της δεκαετίας. Σε αυτό το σημείο αρχίζει να φαίνεται πιο καθαρά ότι οι ετήσιες μεταβολές της συνολικής παραγωγής δεν συνδέονται μόνο με το μέγεθος της καλλιέργειας, αλλά και με τις αποδόσεις.
Στις δεκαετίες 1990 και 2000, τα στοιχεία δείχνουν μια καλλιέργεια που διευρύνει τη βάση της. Οι συγκομιζόμενες εκτάσεις ακολουθούν ανοδική πορεία και ξεπερνούν σταδιακά τις 800.000 εκτάρια. Σε αρκετά έτη, η συνολική παραγωγή υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια τόνους, ωστόσο οι αποδόσεις παραμένουν ασταθείς, με έτη υψηλής παραγωγικότητας να εναλλάσσονται με περιόδους αισθητά χαμηλότερης απόδοσης.
Τα πιο πρόσφατα χρόνια αποτυπώνουν με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τη σχέση ανάμεσα σε εκτάσεις, αποδόσεις και τελικό αποτέλεσμα. Το 2020 οι συγκομιζόμενες εκτάσεις ανέρχονται σε 906.020 εκτάρια, με παραγωγή 3.051.400 τόνους και μέση απόδοση 3.367,9 κιλά ανά εκτάριο. Το 2021 οι εκτάσεις μειώνονται στις 826.390 εκτάρια, ενώ η μέση απόδοση αυξάνεται στα 3.684,8 κιλά ανά εκτάριο.
Το 2022 καταγράφεται ακόμη υψηλότερη μέση απόδοση, 3.790,1 κιλά ανά εκτάριο, με την παραγωγή να ανέρχεται στους 3.208.908 τόνους. Το 2023, αντίθετα, η συνολική παραγωγή υποχωρεί στους 2.498.942 τόνους και η μέση απόδοση μειώνεται στα 2.972,7 κιλά ανά εκτάριο, παρότι οι συγκομιζόμενες εκτάσεις παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες. Η μεταβολή αυτή δείχνει ότι η συνολική παραγωγή μπορεί να διαφοροποιείται αισθητά από χρονιά σε χρονιά ακόμη και όταν η έκταση δεν αλλάζει ουσιαστικά.
Σε ορίζοντα έξι δεκαετιών, οι αριθμοί του FAOSTAT σκιαγραφούν μια καλλιέργεια με ανθεκτική και διαχρονική παρουσία ως προς τη βάση της, ενώ η αποδοτικότητα εμφανίζεται ενισχυμένη σε σύγκριση με παλαιότερες περιόδους. Ταυτόχρονα, η ετήσια εικόνα δεν παραμένει σταθερή, καθώς οι αποδόσεις και η παραγωγή παρουσιάζουν σημαντικές μεταβολές από χρονιά σε χρονιά, διαμορφώνοντας ένα αποτέλεσμα που δεν εξελίσσεται πάντα γραμμικά.
πηγή: FAOSTAT – FAO
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου